ઈરાને ફરી સીલ કર્યું હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: અમેરિકી હુમલા બાદ જહાજોની એન્ટ્રી બંધ, શું ભારતની વધશે ટેન્શન?

અમેરિકાએ ઈરાન પર શ્રેણીબદ્ધ હુમલાઓ શરૂ કર્યા છે, અને ઈરાને તેનો કડક જવાબ આપ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર તણાવ વધી રહ્યો છે. અમેરિકાએ ઈરાનને ચેતવણી આપી છે કે શક્ય તેટલી વહેલી તકે યુદ્ધવિરામની શરતો સ્વીકારે, નહીંતર હુમલાઓ વધુ તીવ્ર બનશે. તેના જવાબમાં, ઈરાનના ટોચના સંયુક્ત લશ્કરી કમાન્ડે ગુરુવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને સંપૂર્ણ રીતે બંધ કરવાની જાહેરાત કરી. ઈરાને ચેતવણી પણ આપી છે કે ઓઈલ ટેન્કર અને વેપારી જહાજો સહિત કોઈપણ જહાજ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને પાર કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તેના પર હુમલો કરવામાં આવશે. ઈરાનની આ જાહેરાતથી ભારતની ચિંતા વધી ગઈ છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી તણાવ કેમ વધે છે?

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યસ્ત જળમાર્ગ છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. તે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ ચોકપોઈન્ટ્સમાંનો એક છે. વિશ્વના ક્રૂડ ઓઈલના વપરાશનો લગભગ 20% આ માર્ગ દ્વારા ટેન્કર દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન, ઇરાક, કુવૈત, કતાર અને યુએઈ જેવા મુખ્ય ખાડી દેશોમાંથી નીકળતું મોટાભાગનું તેલ અને કુદરતી ગેસ (LNG) આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. કામચલાઉ બંધ થવાથી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવા અંગે ભારતની ચિંતા શા માટે?

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ભારત માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે, કારણ કે ભારતના લગભગ 30% થી 50% ક્રૂડ ઓઇલ અને તેના લગભગ 70% લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તેના બંધ થવાથી ભારતની ચિંતાઓ વધી જાય છે કારણ કે આ માર્ગ, પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત સાથે જોડતો હતો, તે ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતો (તેલ અને ગેસ) માટે એક મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર છે. જો કે, “મૈત્રીપૂર્ણ દેશો” ની યાદીમાં ભારતનો સમાવેશ થવાને કારણે, ભારતીય જહાજોને તેમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

ઈરાન બે જહાજોને નિશાન બનાવે છે
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સીલ કરવાની ઈરાનની જાહેરાતથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ચિંતાઓ વધી છે. વધુમાં, ઈરાની મીડિયા અને ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) નેવી અનુસાર, નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા બે જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. આનાથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફસાયેલા જહાજો માટે મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે.