મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસ ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગે પસાર થતા જહાજો પર કોઈ ટોલ લાદવામાં આવશે નહીં. જો કે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જો કોઈ વ્યાપક શાંતિ કરાર ન થાય, તો અમેરિકા ભવિષ્યમાં આ માર્ગ પર ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાનો દાવો કરીને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ચિંતા વધારી છે.
ટ્રુથસોશિયલ પર ટ્રમ્પનું નિવેદન
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, ટ્રુથસોશિયલ પર પોસ્ટ કર્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ સમયગાળા દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા કોઈપણ જહાજો પર કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું હતું કે 60 દિવસનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી પણ કોઈ ટોલ લાદવામાં આવશે નહીં, પરંતુ જો કોઈ વ્યાપક કરાર ન થાય, તો અમેરિકા મધ્ય પૂર્વીય દેશો માટે “રક્ષક દેવદૂત” તરીકે કામ કરવાના બદલામાં ટોલ લાદી શકે છે.
ટ્રમ્પે પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું છે કે 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવશે નહીં, અને જ્યાં સુધી અમેરિકા તે લાદે નહીં ત્યાં સુધી 60 દિવસ પછી કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવશે નહીં. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ ફી મધ્ય પૂર્વીય દેશોના રક્ષણ માટે અને ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યના ખર્ચાઓની ભરપાઈ કરવા માટે વસૂલવામાં આવી શકે છે.
ઈરાનના દાવાઓ પર ટ્રમ્પનું મૌન
લેબનોન યુદ્ધવિરામ કરારના કથિત ઉલ્લંઘનને કારણે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરી દીધો હોવાના અહેવાલોનો અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિએ કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો.
ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની જાહેરાત કરી
વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વાટાઘાટોને આગળ વધારવા માટે 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા હોવા છતાં, ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ શનિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ જાહેર કર્યું. લગભગ ચાર મહિના લાંબા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે પાકિસ્તાન દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલા વચગાળાના કરાર પર સંમતિ દર્શાવ્યાના થોડા દિવસો પછી જ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
જહાજોને ચેતવણી
IRGC એ તમામ જહાજોને આ વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગથી દૂર રહેવા ચેતવણી આપી છે. સંગઠને જણાવ્યું હતું કે લેબનોનમાં ઇઝરાયલી પ્રવૃત્તિઓ અને અમેરિકા દ્વારા યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવામાં કથિત નિષ્ફળતાને કારણે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. IRGC એ જણાવ્યું હતું કે આ જળમાર્ગમાં પ્રવેશનાર કોઈપણ જહાજ પોતાના જોખમે આવું કરશે.
વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા અંગે ચિંતાઓ વધી
ઈરાનની જાહેરાતથી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ચિંતાઓ વધી છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને તેલ અને ગેસ પુરવઠા માટે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. આ માર્ગ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ નિકાસ કરવામાં આવે છે.
યુએસ લશ્કરી દાવો
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું હતું કે શનિવારે 55 વેપારી જહાજો આ માર્ગ પરથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થયા હતા. આ જહાજો 17 મિલિયન બેરલથી વધુ તેલ અને અન્ય માલસામાન વહન કરતા હતા. યુએસ લશ્કરે જણાવ્યું હતું કે તે વાણિજ્યિક જહાજોની સતત અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
ઈરાની નેતૃત્વ અમેરિકા પર આરોપ લગાવે છે
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ મોજતબા ખામેનીના સલાહકાર મોહમ્મદ મોખબરે અમેરિકા પર વચગાળાના કરારની પહેલી શરતનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે કરારમાં લેબનોન સહિત તમામ મોરચે યુદ્ધવિરામની હાકલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ અમેરિકા તેને લાગુ કરવામાં નિષ્ફળ ગયું છે.
