ઈરાનને તેલ વેચવાની મંજૂરી, હોર્મુઝ ખોલવા પર સહમતિ… પીસ ટોકમાં ડીલનો રોડમેપ તૈયાર!

સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં શાંતિ મંત્રણાના મધ્યસ્થી કતાર અને પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન “60 દિવસમાં અંતિમ કરાર સુધી પહોંચવા માટે એક રોડમેપ” પર સંમત થયા છે, જેને તેમણે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ઉચ્ચ-સ્તરીય વાટાઘાટોના પહેલા દિવસે “પ્રોત્સાહક પ્રગતિ” તરીકે વર્ણવી હતી. 17 જૂનના રોજ 14-મુદ્દાના સમજૂતી પત્ર (MoU) પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ ચર્ચાઓ થઈ હતી, જેણે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે તણાવ ઓછો કરવા માટે એક માળખું સ્થાપિત કર્યું હતું અને વધુ વાટાઘાટો માટે પાયો નાખ્યો હતો. લેક લ્યુસર્નમાં 18 કલાકની મેરેથોન બેઠક પછી આ સિદ્ધિ મળી હતી, જેમાં બંને દેશોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ હાજરી આપી હતી.

ત્યારબાદ યુએસ ટ્રેઝરીએ ઈરાનને તેલ વેચાણ માટે 60-દિવસનો સામાન્ય લાઇસન્સ જારી કર્યો હતો. યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટે ઈરાનને એક સામાન્ય લાઇસન્સ જારી કર્યું છે જે 21 ઓગસ્ટ સુધી ક્રૂડ ઓઇલ અને ઈરાની મૂળના પેટ્રોકેમિકલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન, ડિલિવરી અને વેચાણની મંજૂરી આપે છે.

ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, “સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ચાલી રહેલી સકારાત્મક ચર્ચાઓના ભાગ રૂપે, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા મુક્ત અને ખુલ્લા પરિવહન અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA) નિરીક્ષકોને પ્રવેશ આપવાનું વચન આપ્યું છે.”

સંઘર્ષ મુક્ત સેલ સ્થાપિત કરવા માટે કરાર
સંયુક્ત નિવેદનમાં લેબનોનમાં ઇઝરાયલના લશ્કરી કાર્યવાહીને સમાપ્ત કરવાના હેતુથી ” સંઘર્ષ મુક્ત સેલ” બનાવવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી હતી, તેમજ વધુ વાટાઘાટોને ટેકો આપવા માટે એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ અને સીધી વાતચીત ચેનલો પણ બનાવવામાં આવી હતી.

યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સે વોશિંગ્ટન પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ, જેરેડ કુશનર અને ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ સાથે કર્યું હતું. ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે કર્યું હતું અને તેમાં વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીનો સમાવેશ થતો હતો.

ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ, સંદેશાવ્યવહાર ચેનલની રચના
વાર્તાઓમાં મધ્યસ્થી તરીકે ભૂમિકા ભજવનારા કતાર અને પાકિસ્તાન દ્વારા જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદન અનુસાર, “મધ્યસ્થીનું રાજકીય નિરીક્ષણ પૂરું પાડવા માટે” એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સમિતિ “60 દિવસની અંદર અંતિમ કરાર પર પહોંચવા માટે એક રોડમેપ પર સંમત થઈ છે,” અને આગામી બે મહિના સુધી વધુ તકનીકી વાટાઘાટો ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે.

તેમાં ઉમેર્યું હતું કે, “મુખ્ય વાટાઘાટકાર નિયમિતપણે ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિને રિપોર્ટ કરશે અને પરમાણુ, પ્રતિબંધો અને એમઓયુના અસરકારક અમલીકરણ સહિત અન્ય બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા કાર્યકારી જૂથોનું નેતૃત્વ કરશે.”

જોકે, નિષ્ણાતો કહે છે કે તકનીકી વાટાઘાટોનો આગળનો તબક્કો રાજકીય કરાર કરતાં વધુ મુશ્કેલ હોઈ શકે છે અને આખરે વચગાળાના કરારમાં દર્શાવેલ 60-દિવસની સમયરેખા કરતાં વધુ સમય લાગી શકે છે.

આ કરાર એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઘણા મુખ્ય પ્રશ્નો વણઉકેલાયેલા છે, જેમાં ઈરાનને યુરેનિયમનું સંવર્ધન ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે કે નહીં, તેના અત્યંત સંવર્ધિત યુરેનિયમના ભંડારનું શું થશે, આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષણનો અવકાશ અને પ્રતિબંધ રાહત માટેની સમયરેખાનો સમાવેશ થાય છે.

જે.ડી. વાન્સે વાટાઘાટોની પ્રશંસા કરી.
પક્ષોએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કેન્દ્રિત “સંચાર રેખા” પણ સ્થાપિત કરી છે જેથી “કોઈપણ ઘટના અને ગેરસમજ ટાળી શકાય જેથી વાણિજ્યિક જહાજોનો સુરક્ષિત માર્ગ સુનિશ્ચિત થાય.”

આ જાહેરાત આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ દ્વારા દરિયાઈ ટ્રાફિકમાં સતત વિક્ષેપો વચ્ચે કરવામાં આવી છે, જે વિશ્વના તેલ અને ગેસનો પાંચમો ભાગ વહન કરે છે. રવિવારે, 12 જહાજોએ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા, જે એક દિવસ પહેલા 35 હતા. ઈરાન દ્વારા સ્ટ્રેટના વાસ્તવિક નાકાબંધીથી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ સર્જાયું છે, જેની અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી છે.

સોમવારે, વાન્સે કહ્યું કે બંને પક્ષો “સંકલન પદ્ધતિઓ” સ્થાપિત કરશે, એક લેબનોનમાં યુદ્ધવિરામની દેખરેખ માટે અને બીજી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ખાણો દૂર કરવા માટે. વાન્સે કહ્યું કે તકનીકી વાટાઘાટો “આગામી અઠવાડિયા અને દિવસોમાં” આગળ વધશે અને ચાલુ રહેશે. તેમણે કહ્યું કે યુએસ અને ઈરાની તકનીકી ટીમો “યોગ્ય દેખરેખ” હેઠળ શાંતિ શરતો પર વાટાઘાટો કરવાનું ચાલુ રાખશે.