August 06, 2026
ભારતમાં છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી ગેસની અછત અને ભાવમાં વધઘટ જોવા મળી રહી છે. પરંતુ એવું લાગે છે કે આ સમયગાળો હજુ પૂરો થયો નથી. અહેવાલો સૂચવે છે કે સરકાર દેશના ગેસ ભંડારને વધારવા માટે ફરી એકવાર LPG અને CNG ના ભાવ વધારવાનું વિચારી રહી છે.
બળતણ અનામત યોજના
ભારત સરકાર દેશની ઉર્જા સુરક્ષા વધારવા માટે વ્યૂહાત્મક બળતણ અનામત યોજના વિકસાવી રહી છે. આ યોજના આશરે $42 બિલિયન (આશરે રૂ. 3.7 લાખ કરોડ) ના ખર્ચે અમલમાં મૂકવામાં આવશે. જોકે, આ યોજનાને હજુ સુધી વડા પ્રધાનના મંત્રીમંડળ તરફથી મંજૂરી મળી નથી.
જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો, LPG (રાંધણ ગેસ) અને કુદરતી ગેસ (PNG) નો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો પાસેથી નવી લેવી વસૂલવામાં આવી શકે છે. પહેલીવાર, સરકાર ક્રૂડ ઓઇલ સાથે LPG અને LNG ના વ્યૂહાત્મક ભંડાર બનાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.
ગેસના ભાવમાં કેટલો વધારો થશે?
આ દરખાસ્ત મુજબ, સરકાર LPG પર પ્રતિ કિલો ₹1.29 ની લેવી લાદી શકે છે. આનાથી 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમતમાં આશરે ₹18 નો વધારો થશે. કુદરતી ગેસ (PNG) પર પ્રતિ સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર ₹1.43 ની વસૂલાત લાદી શકાય છે. સરકારનો અંદાજ છે કે આનાથી વાર્ષિક આશરે $1.5 બિલિયન એકત્ર થઈ શકે છે, જેનો ઉપયોગ ગેસ સ્ટોરેજ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માટે કરવામાં આવશે.
આ યોજના શા માટે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે?
આ યોજનાનું એક જ કારણ છે: તાજેતરના સંજોગો. મધ્ય પૂર્વ કટોકટીએ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ઇંધણ પુરવઠાને અસર કરી છે. ભારત તેની તેલ અને ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી સીધી દેશ પર અસર કરે છે. સરકાર ભવિષ્યમાં યુદ્ધ, પુરવઠામાં વિક્ષેપ અથવા વૈશ્વિક ભાવમાં અચાનક વધારો થવાના કિસ્સામાં દેશમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ઇંધણ ભંડાર હોય તેની ખાતરી કરવા માંગે છે.