નરેન્દ્ર મોદી સરકાર દેશભરમાં એકસાથે તમામ ચૂંટણીઓ કરાવવા માટે ઝડપી પગલાં લઈ રહી છે. કેબિનેટે ‘વન નેશન-વન ઇલેક્શન’ પર રચાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની ભલામણોને સ્વીકારી લીધી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સરકાર આ બિલને સંસદના આગામી શિયાળુ સત્રમાં રજૂ કરશે. કેન્દ્ર સરકાર તેને ચૂંટણી સુધારાની દિશામાં મોટું પગલું ગણાવી રહી છે. જો કે, આ માર્ગમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ દેખાઈ રહી છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી, મતદાર યાદીથી લઈને ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (ઈવીએમ) અને મતદાન કર્મચારીઓની અવરજવરમાં અનેક અવરોધો છે. ચૂંટણી પંચે કોવિંદ સમિતિને આપેલા જવાબમાં એમ પણ કહ્યું હતું કે વર્ષ 2029માં એકસાથે તમામ ચૂંટણીઓ કરાવવા માટે 7,951 કરોડ રૂપિયાની જરૂર પડશે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે વિધાનસભા અને લોકસભાની ચૂંટણી માટે મતદાર યાદી તૈયાર કરવામાં સખત પ્રક્રિયાનું પાલન કરવામાં આવે છે અને તેથી આ યાદી સારી છે, પરંતુ સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીની પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવાની જરૂર પડશે.
લાખો નવા EVM-VVPATની જરૂર પડશે
માર્ચ 2023માં લો કમિશનને મોકલવામાં આવેલા ઇનપુટમાં ચૂંટણી પંચે કહ્યું હતું કે 2029માં તમામ ચૂંટણીઓ એક સાથે કરાવવા માટે દેશભરમાં મતદાન મથકોની સંખ્યા વધારીને લગભગ 13.6 લાખ કરવી પડશે. આ માટે 53.8 લાખ બેલેટ યુનિટ (BU), 38.7 લાખ કંટ્રોલ યુનિટ (CU) અને 41.6 લાખ વોટર-વેરીફાઈબલ પેપર ઓડિટ ટ્રેલ (VVPAT)ની જરૂર પડશે. આવી સ્થિતિમાં 26.5 લાખ નવા BU, 17.8 લાખ CU અને 17.8 લાખ નવા VVPAT ખરીદવા પડી શકે છે.
સુરક્ષામાં 7 લાખ જવાનોને તૈનાત કરવા પડશે
ચૂંટણી પંચે એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી માટે મોટી સંખ્યામાં મતદાન કર્મચારીઓ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓની જરૂરિયાત તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું છે. કમિશનનો અંદાજ છે કે એકસાથે ચૂંટણી કરાવવા માટે હાલની સરખામણીએ 50 ટકા વધુ કેન્દ્રીય દળોની જરૂર છે. ચૂંટણી પંચે કહ્યું હતું કે જો 2019માં એકસાથે ચૂંટણી થાય તો 4.7 લાખથી વધુ કર્મચારીઓની જરૂર પડશે.
જોકે પંચે 2029માં વન નેશન વન ચૂંટણી માટે કર્મચારીઓની જરૂરિયાત અંગે કોઈ અંદાજ આપ્યો નથી, એવું માનવામાં આવે છે કે તે સમયે 7 લાખ સુરક્ષા કર્મચારીઓની જરૂર પડી શકે છે. ચૂંટણી પંચે એમ પણ કહ્યું કે EVM અને VVPAT મશીનો રાખવા માટે 800 વધુ સ્ટ્રોંગ રૂમની જરૂર પડશે.
