અલ નીનો તોડશે જૂના તમામ રેકોર્ડ! શું 2026ના અંતમાં આવશે 70 વર્ષની સૌથી મોટી કુદરતી આફત?

વિશ્વભરમાં હવામાન પેટર્ન ફરી એકવાર એક મોટા ખતરા તરફ ઈશારો કરી રહી છે. પેસિફિક મહાસાગરમાં એક અત્યંત ખતરનાક અલ નીનો બની રહ્યો છે, જે 2026 ના અંત સુધીમાં રેકોર્ડબ્રેક સ્તર સુધી પહોંચવાની 90% થી વધુ શક્યતા ધરાવે છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે આ ફક્ત ગરમી અથવા દુષ્કાળનો સંકેત નથી, પરંતુ છેલ્લા 70 વર્ષોમાં સૌથી વિનાશક આબોહવા કટોકટી સાબિત થઈ શકે છે. યુએસ હવામાન એજન્સીએ સુપર અલ નીનો અંગે એક ભયંકર ચેતવણી પણ જારી કરી છે.

યુએસ નેશનલ ઓસેનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA) ના એક નવા અહેવાલ મુજબ, પૂર્વીય પેસિફિકમાં સમુદ્રનું તાપમાન છેલ્લા મહિનાથી સતત વધી રહ્યું છે. વિષુવવૃત્તીય પેસિફિકના કેટલાક ભાગોમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતા 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ નોંધાયું છે. વધુમાં, સમુદ્રની ઊંડાઈમાં ગરમ ​​પાણીના સ્તરો પણ બની રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં આ પેટર્નને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે.

વિશ્વભરમાં હવામાન પર અસર પહેલાથી જ દેખાઈ રહી છે.

પેસિફિક મહાસાગરની આસપાસ હવામાન ઘટનાઓ પહેલાથી જ આ પરિવર્તનના સંકેતો બતાવી રહી છે:

મધ્ય અને પૂર્વીય પેસિફિકમાં વરસાદની પ્રવૃત્તિમાં તીવ્ર વધારો થયો છે.

ઇન્ડોનેશિયા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઘણો ઓછો વરસાદ પડી રહ્યો છે અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ છે.

ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશમાં પવનની પેટર્નમાં ફેરફાર સ્પષ્ટપણે અલ નિનોના મજબૂત થવાનો સંકેત આપે છે.

૧૯૫૦ થી સ્થાપિત બધા રેકોર્ડ તૂટવાની શક્યતા છે.

હવામાન મોડેલો આગાહી કરે છે કે આ પરિસ્થિતિ ૨૦૨૬ ના અંતથી ૨૦૨૭ ની શરૂઆતમાં ચાલુ રહેશે. હવામાનશાસ્ત્રીઓ માને છે કે અલ નિનો મજબૂત થવાની ૬૯ ટકા શક્યતા છે. જો આવું થાય, તો ૧૯૫૦ માં એડવાન્સ ટ્રેકિંગ શરૂ થયા પછી તે સૌથી ગંભીર અલ નિનો ઘટનાઓમાંની એક હોઈ શકે છે.

ભારત માટે રાહત અને ચિંતા બંને શા માટે?

મોટાભાગના અલ નિનોનો અર્થ ઓછો વરસાદ, દુષ્કાળ અને રેકોર્ડબ્રેક ગરમી છે. જો કે, ભારતમાં, તેની અસર થોડી અલગ અને વિલંબિત હોઈ શકે છે. IMD હાલમાં જણાવે છે કે દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસા પર અલ નિનોની કોઈ સીધી અસર જોવા મળી નથી. પેસિફિક મહાસાગરમાં આ મોસમી વિક્ષેપની અસર ભારત અને હિંદ મહાસાગર સુધી પહોંચવામાં આશરે ૪૦ થી ૪૫ દિવસ લાગી શકે છે.

અલ નીનોની સૌથી ગંભીર અસર ભારતીય ઉપખંડમાં પહોંચે ત્યાં સુધીમાં, ચોમાસુ તેના નિર્ધારિત સમય 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં વિદાય લઈ ચૂક્યું હશે.

આ વર્ષે વરસાદ કેવો રહ્યો?

અલ નીનોની સીધી અસરમાં વિલંબ થયો હોવા છતાં, ભારતમાં આ વર્ષે ચોમાસાની સ્થિતિ બહુ સારી નથી. 1 જૂનથી 13 ઓગસ્ટ દરમિયાન, દેશમાં સામાન્ય કરતાં 12% ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો. જૂનમાં નોંધપાત્ર 35.4% ખાધ જોવા મળી હતી, જ્યારે જુલાઈનો વરસાદ પ્રમાણમાં સામાન્ય હતો. IMD એ ઓગસ્ટ અને ચોમાસાની ઋતુના બાકીના સમયગાળા માટે સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની આગાહી પણ કરી છે.

અલ નીનો શું છે?

જ્યારે મધ્ય અને પૂર્વીય પેસિફિક મહાસાગરના પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થઈ જાય છે, ત્યારે આ કુદરતી ઘટનાને અલ નીનો કહેવામાં આવે છે. તે સમગ્ર વિશ્વમાં ચોમાસા, દુષ્કાળ, ભારે ગરમી અને તોફાનની પેટર્નને સીધી અસર કરે છે.

વૈજ્ઞાનિકો એ પણ નોંધે છે કે મજબૂત અલ નીનોનો અર્થ એ નથી કે દરેક જગ્યાએ સમાન અસરો થાય. તેની અસર વિવિધ દેશો અને પ્રદેશોમાં સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત રહેશે. હવામાનશાસ્ત્રીઓ આ ઘટના પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે, અને સપ્ટેમ્બરમાં નવો ડેટા બહાર પાડવામાં આવશે.