LPG સિલિન્ડર ₹29 મોંઘો થયો, છતાં ભારતમાં છે દુનિયાનો સૌથી સસ્તો રાંધણ ગેસ! જાણો શું છે તેની પાછળનું અસલી કારણ

વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં વધતી જતી ઉથલપાથલ અને અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે, ભારતમાં ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવ ફરી એકવાર વધારવામાં આવ્યા છે. 7 જૂન, 2026 થી, દિલ્હીમાં 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનો ભાવ ₹29 વધારીને ₹942 કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ, માર્ચમાં સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹60નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.

સૌથી સસ્તો ઘરેલું રસોઈ ગેસ

ભાવ વધારા છતાં, ભારત સૌથી સસ્તો ઘરેલું રસોઈ ગેસ ઉપલબ્ધ દેશોમાં રહે છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનો વાસ્તવિક પુરવઠો ખર્ચ હાલમાં ₹1,600 થી વધુ થઈ ગયો છે, પરંતુ તે સામાન્ય ગ્રાહકોને ₹942 માં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યો છે.

PMUY લાભાર્થીઓને પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300 ની સબસિડી મળે છે.

પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) લાભાર્થીઓને પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300 ની સબસિડી મળ્યા પછી, અસરકારક કિંમત માત્ર ₹642 છે. આમ, ઉજ્જવલા સિવાયના ગ્રાહકો પણ બજાર ભાવ કરતાં આશરે ₹700 ઓછી ચૂકવી રહ્યા છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતનો LPG આયાત ખર્ચ સાઉદી કોન્ટ્રાક્ટ પ્રાઈસ (સાઉદી CP) સાથે જોડાયેલો છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં, આ ભાવ આશરે $543 પ્રતિ ટન હતો. એપ્રિલમાં તે વધીને $775 પ્રતિ ટન થયો અને જૂનમાં આશરે $790 પ્રતિ ટન થયો. આંતરરાષ્ટ્રીય LPG ભાવમાં ચાર મહિનામાં આશરે 46 ટકાનો વધારો થયો છે.

આ હોવા છતાં, કેન્દ્ર સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે નોંધપાત્ર ખર્ચનો બોજ ઉઠાવી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર ભાવ કરતાં આશરે 60 ટકા ઓછા ભાવે ગેસ મળી રહ્યો છે, જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો વાસ્તવિક કિંમત કરતાં આશરે 45 ટકા ઓછો ખર્ચ ચૂકવી રહ્યા છે.

પડોશી દેશોમાં શું પરિસ્થિતિ છે?

પડોશી દેશો કરતાં ભારતમાં LPG નોંધપાત્ર રીતે સસ્તું છે, જ્યાં ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓને ₹642 માં સિલિન્ડર મળી રહ્યો છે. દરમિયાન, પાકિસ્તાનમાં તેની કિંમત લગભગ ₹1,046, નેપાળમાં ₹1,207, બાંગ્લાદેશમાં ₹1,225 અને શ્રીલંકામાં ₹1,241 છે. વિકસિત દેશોમાં, કિંમત તેનાથી પણ વધુ છે: યુએસમાં લગભગ ₹1,755, ઓસ્ટ્રેલિયામાં ₹1,765 અને કેનેડામાં ₹2,400 થી વધુ. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ગયા નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં સ્થાનિક LPG પર અંડર-રિકવરી (નુકસાન) વધીને આશરે ₹60,000 કરોડ થયું છે, જે એક વર્ષ અગાઉ ₹41,338 કરોડ હતું. આ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે, કેન્દ્ર સરકારે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ₹30,000 કરોડનું વળતર મંજૂર કર્યું છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ હોવા છતાં, ભારતે LPG અને ક્રૂડ ઓઇલનો સતત પુરવઠો જાળવી રાખ્યો છે. સ્થાનિક LPG ઉત્પાદન 32,000 મેટ્રિક ટનથી વધારીને 52,000 મેટ્રિક ટન કરવામાં આવ્યું છે, અને યુએસ, કેનેડા અને અલ્જેરિયા જેવા દેશોમાંથી આયાત વધારીને પુરવઠો સુરક્ષિત કરવામાં આવ્યો છે.

‘પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની કોઈ અછત નથી’
મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં કોઈપણ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની કોઈ અછત નથી અને LPG બોટલિંગ અને વિતરણ સામાન્ય રીતે ચાલુ છે. વધુમાં, સબસિડીના દુરુપયોગને રોકવા માટે લગભગ 90 ટકા ડિલિવરી માટે OTP-આધારિત ચકાસણી લાગુ કરવામાં આવી છે. સરકારનું કહેવું છે કે LPG ના ભાવમાં તાજેતરમાં ₹29 નો વધારો વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં અસાધારણ દબાણનું પરિણામ છે, જ્યારે ગ્રાહકો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવનો સંપૂર્ણ બોજ સહન કરી રહ્યા નથી. આ જ કારણ છે કે, વધતા ભાવ હોવા છતાં, ભારતમાં ઘરેલુ રસોઈ ગેસ વિશ્વમાં સૌથી વધુ સસ્તું રહે છે.