ભાજપની અંદરની સિસ્ટમ: રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષથી બૂથ પ્રમુખ સુધી કોની પાસે કેટલી સત્તા? જાણો સંગઠનનું પૂરું ગણિત

ભાજપના રાષ્ટ્રીય સંગઠનમાં પેઢીગત પરિવર્તન માટે તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નવીનની નવી ટીમની જાહેરાત ગમે ત્યારે થઈ શકે છે. આ નવી રચના મુખ્યત્વે નેતાઓ, યુવાનો અને મહિલાઓની આગામી પેઢીને આગળ લાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. સંગઠનાત્મક વિસ્તરણ પછી તરત જ સરકાર અને પક્ષ વચ્ચે નેતાઓ માટે નવી જવાબદારીઓની જાહેરાત થવાની શક્યતા છે.

ટોચના સ્તરે આ સંભવિત મોટા ફેરફારો સાથે, રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષથી લઈને પાયાના બૂથ સ્તર સુધી, પક્ષના હોદ્દાઓ અને દરેક વ્યક્તિ કઈ જવાબદારીઓ ધરાવે છે તે સમજવું વધુને વધુ રસપ્રદ બને છે.

સંગઠનાત્મક પદાધિકારીઓનું રેન્કિંગ

ક્રમાંક સંગઠન પદ વર્તમાન પદાધિકારીઓની સંખ્યા
૧ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ ૧
૨ રાષ્ટ્રીય ઉપપ્રમુખ ૧૧
૩ રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી ૬
૪ રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી (સંગઠન) ૧
૫ રાષ્ટ્રીય સચિવ ૧૧
૬ ખજાનચી ૧
૭ સંયુક્ત ખજાનચી ૧
૮ કાર્યાલય સચિવ ૧
૯ રાષ્ટ્રીય આઇટી અને સોશિયલ મીડિયાના પ્રભારી ૧
૧૦ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ (યુવા મોરચો) ૧
૧૧ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – મહિલા મોરચો ૧
૧૨ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – ઓબીસી મોરચો ૧
૧૩ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – ખેડૂત મોરચો ૧
૧૪ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – એસસી મોરચો ૧
૧૫ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – એસટી મોરચો ૧
૧૬ રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ – લઘુમતી મોરચો ૧
૧૭ મુખ્ય પ્રવક્તા અને મીડિયા પ્રભારી ૧
૧૮ મીડિયા સહ-પ્રભારી ૧
સ્ત્રોત: (bjp.org)

ભાજપ પક્ષના ટોચના નેતૃત્વ અને નીતિ-નિર્માણ માળખામાં મુખ્યત્વે ત્રણ મુખ્ય એકમોનો સમાવેશ થાય છે.

માર્ગદર્શક મંડળ (૪ સભ્યો): પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, લાલકૃષ્ણ અડવાણી, ડૉ. મુરલી મનોહર જોશી અને સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ.

સંસદીય બોર્ડ (૧૨ સભ્યો): પક્ષની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સંસ્થા, જે સરકાર અને સંગઠન વચ્ચે સંકલન કરે છે અને મુખ્ય રાજકીય બાબતો પર અંતિમ નિર્ણયો લે છે. તેમાં પીએમ નરેન્દ્ર મોદી, નીતિન નવીન, રાજનાથ સિંહ, અમિત શાહ, જે.પી. નડ્ડા અને બી.એલ. સંતોષ જેવા મુખ્ય નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

કેન્દ્રીય ચૂંટણી સમિતિ (CEC): આમાં સંસદીય બોર્ડના તમામ સભ્યો તેમજ દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, ભૂપેન્દ્ર યાદવ અને વનથી શ્રીનિવાસન જેવા નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

ભાજપનું સંગઠનાત્મક માળખું ૭ સ્તરે કાર્ય કરે છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તર: પક્ષનું ટોચનું એકમ, જે સમગ્ર દેશ માટે નીતિઓ અને ચૂંટણીલક્ષી નિર્ણયો નક્કી કરે છે.

રાજ્ય સ્તર: રાજ્ય એકમ, જે રાજ્યોમાં રાષ્ટ્રીય વ્યૂહરચનાઓનો અમલ કરે છે અને રાજ્ય ચૂંટણીઓનું નિરીક્ષણ કરે છે.

પ્રાદેશિક સ્તર: બહુવિધ જિલ્લાઓ વચ્ચે વધુ સારા સંકલન અને દેખરેખ માટે મોટા રાજ્યોમાં રચાયેલા ઝોન.

જિલ્લા સ્તર: જિલ્લાના તમામ વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાં ઝુંબેશનું આયોજન અને સંચાલન કરવા માટે જવાબદાર એકમ.

મંડલ સ્તર: બ્લોક સ્તર, જેમાં કેટલીક પંચાયતો અથવા શહેરી વોર્ડનો સમાવેશ થાય છે, જે સ્થાનિક વસ્તી સાથે સીધો સંપર્ક જાળવી રાખે છે.

ક્લસ્ટર સ્તર: 3 થી 6 મતદાન મથકોનું જૂથ, જે મંડળ અને બૂથ કાર્યકરો વચ્ચે સંકલન કરે છે.

ગ્રાસરુટ સ્તર: સંગઠનનું સૌથી મૂળભૂત એકમ (બૂથ સમિતિ અને પન્ના પ્રમુખ), જે મતદારો સાથે સીધો સંપર્ક જાળવી રાખે છે.