જરા કલ્પના કરો… તમે એકદમ સ્વસ્થ છો, તમારું રોજિંદું જીવન જીવી રહ્યા છો, પણ એક દિવસ એક વાયરસ તમારા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે જે થોડા જ દિવસોમાં તમારો જીવ લઈ લે છે, અને તે પણ એક પીડાદાયક મૃત્યુ! વાત સાંભળીને જ ડરામણી લાગે છે ને? પણ આ કોઈ ફિલ્મી વાર્તા નથી, પણ એક ભયાનક વાસ્તવિકતા છે.
આપણે એ ‘સાયલન્ટ કિલર’ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ, જે એકવાર શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, અત્યાર સુધી દુનિયામાં લગભગ કોઈને પણ છોડ્યું નથી. તબીબી જગતમાં પણ, તેનું નામ સાંભળતા જ કરોડરજ્જુમાં ધ્રુજારી આવે છે, કારણ કે જીવિત રહેવાનો દર શૂન્ય (0%) માનવામાં આવે છે. આપણે જે રોગ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ તે છે રેબીઝ.
આ એક એવો ચેપ છે જે કદાચ નાનો લાગે છે, પરંતુ તેના પરિણામો એટલા ભયંકર છે કે વૈજ્ઞાનિકો અને ડોકટરો આજ સુધી તેનો ઈલાજ શોધી શક્યા નથી. હડકવા એ એક વાયરલ રોગ છે જે કૂતરા, બિલાડી, વાંદરા, ચામાચીડિયા વગેરે પ્રાણીઓના કરડવાથી અથવા ખંજવાળ દ્વારા મનુષ્યોમાં ફેલાય છે. જો ચેપગ્રસ્ત પ્રાણી કરડે છે અને રસી સમયસર લેવામાં ન આવે તો, વાયરસ મગજ અને ચેતાતંત્ર પર હુમલો કરે છે. એકવાર લક્ષણો શરૂ થાય પછી બચવાનો દર 0% છે. હા, તમે બરાબર વાંચ્યું – શૂન્ય.
હડકવા કેવી રીતે ફેલાય છે?
હડકવાના વાયરસ પ્રાણીના લાળ દ્વારા ફેલાય છે. ચેપ કરડવાથી, ખંજવાળવાથી અથવા તો લાળ ખુલ્લા ઘા અથવા આંખો અને મોં જેવા મ્યુકસ મેમ્બ્રેનના સંપર્કમાં આવવાથી પણ થઈ શકે છે. ભારતમાં મોટાભાગના કિસ્સાઓ કૂતરા કરડવાથી થાય છે.
હડકવાના લક્ષણો
હડકવાના શરૂઆતના લક્ષણો ફ્લૂ જેવા લાગે છે, પરંતુ 2-3 દિવસમાં તે જીવલેણ બની જાય છે:
- તાવ અને માથાનો દુખાવો
- બેચેની અને ગભરાટ
- ગળામાં ખેંચાણ, ગળી જવામાં મુશ્કેલી
હવા કે પાણીનો ડર - વધુ પડતી લાળ
- માનસિક મૂંઝવણ અને ગુસ્સો
- લકવો અને અંતે કોમા અને મૃત્યુ
નિવારક પગલાં
ડંખ માર્યા પછી તરત જ રસી લેવામાં આવે તો જ હડકવાનું નિવારણ શક્ય છે. WHO અનુસાર, ચેપગ્રસ્ત પ્રાણી દ્વારા કરડ્યા પછી 24 કલાકની અંદર રસી લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. આ પછી, કુલ 4-5 ડોઝ આપવામાં આવે છે, જે ચેપને અટકાવી શકે છે.
