BJP અને કોંગ્રેસ શાસિત રાજ્યોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં આટલો મોટો તફાવત કેમ? આંધ્રપ્રદેશમાં સૌથી મોંઘું ઈંધણ, જાણો અસલી કારણ!

દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 23 મે, શનિવારના રોજ ત્રીજી વખત વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આ વધારાથી આ આવશ્યક ઇંધણના કુલ ભાવ પ્રતિ લિટર ₹5 સુધી પહોંચી ગયા છે. દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારે દાવો કર્યો છે કે વિપક્ષ શાસિત રાજ્યોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધુ છે. હકીકતમાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વિવિધ રાજ્યોમાં બદલાય છે કારણ કે રાજ્ય સરકારો વેટના અલગ અલગ દર અને વધારાના સ્થાનિક સેસ લાદે છે.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી સમગ્ર દેશમાં સમાન રહે છે. જોકે, પેટ્રોલ પંપ પર ગ્રાહકો જે અંતિમ કિંમત ચૂકવે છે તે મોટાભાગે રાજ્ય સરકારોની કર નીતિઓ પર આધાર રાખે છે. કેન્દ્ર સરકારના એક જાહેરનામાને ટાંકીને, તે જણાવે છે કે સૌથી વધુ વેટ ધરાવતા રાજ્યો પર 30% કે તેથી વધુનો અસરકારક કર દર છે. વધુમાં, પ્રતિ લિટર વધારાની ડ્યુટી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ પણ વસૂલવામાં આવે છે. દરમિયાન, સૌથી ઓછો વેટ ધરાવતા રાજ્યોમાં, કર દર લગભગ 20% છે અને કોઈ વધારાનો સેસ વસૂલવામાં આવતો નથી.

રાજ્યવાર પેટ્રોલના ભાવમાં ફેરફાર
તાજેતરના વધારા પછી, આંધ્રપ્રદેશે પેટ્રોલનો સૌથી વધુ ભાવ પ્રતિ લિટર ₹117.8 નોંધાવ્યો. આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ચંદ્રાબાબુ નાયડુની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) કેન્દ્રમાં ભાજપની સાથી છે. રાજ્ય 31% VAT, વધારાના ₹4 પ્રતિ લિટર કર અને રોડ ડેવલપમેન્ટ સેસ સાથે કુલ કરનો બોજ આશરે 35% સુધી પહોંચે છે.

આંધ્રપ્રદેશ પછી, તેલંગાણા અને કેરળમાં પેટ્રોલ સૌથી મોંઘુ છે, જ્યાં તેની કિંમત અનુક્રમે ₹115.7 અને ₹112.3 પ્રતિ લિટર છે. આ બંને રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ શાસિત છે. દરમિયાન, મધ્યપ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર અને રાજસ્થાનમાં પેટ્રોલના ભાવ ₹111.4 થી ₹108 પ્રતિ લિટર સુધીના છે, જેમાંથી ઘણામાં ભાજપ શાસિત છે.

તેનાથી વિપરીત, ભાજપ શાસિત હરિયાણા, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને ગુજરાતમાં પેટ્રોલના ભાવ સૌથી ઓછા છે. અહીં, પેટ્રોલ ₹99.7 અને ₹99.1 પ્રતિ લિટરની વચ્ચે વેચાઈ રહ્યું છે. દરમિયાન, આમ આદમી પાર્ટી શાસિત પંજાબમાં, પેટ્રોલનો ભાવ ₹101.1 પ્રતિ લિટર છે.

એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો છતાં પેટ્રોલ મોંઘુ
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની સપ્લાય અસર અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતી જતી કટોકટીને ધ્યાનમાં રાખીને, મોદી સરકારે સ્થાનિક અર્થતંત્ર પરનો બોજ ઓછો કરવા માટે એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડી હતી. જોકે, રાજ્ય સરકારો દ્વારા લાદવામાં આવતા વેટની ગણતરી મૂળ કિંમત અને સંચાલન ખર્ચના ટકાવારી તરીકે કરવામાં આવે છે. તેથી, જનતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતી અંતિમ કિંમત હજુ પણ રાજ્ય સરકારોની કર નીતિઓ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. 27 માર્ચ, 2026 ના રોજ, કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર ₹10નો ઘટાડો કર્યો. આ પછી, પેટ્રોલ પરની સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડીને ₹3 કરવામાં આવી, જ્યારે ડીઝલ પરની સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી શૂન્ય કરવામાં આવી.